نگارش صحیح متون فارسی بوسیلهٔ رایانه

نگارش صحیح در رایانه همواره از مهمترین نکاتی است که وبلاگ‌نویسان و افراد فعال در حوزهٔ وب باید رعایت کنند. اما این امر امروزه متوجه افراد بسیاری است که از رایانه برای تایپ کردن استفاده می‌کنند؛ از تایپیست‌های حرفه‌ای گرفته تا کسانی که برای استفادهٔ روزمره از رایانه یا گوشی‌های هوشمند استفاده می‌کنند. نوشتن رایانامه، پست‌های شبکه‌های اجتماعی و حتی چت کردن از جمله مواردی هستند که در آن‌ها کمتر کسی به درستی موارد نگارشی توجه کند. رعایت این نکات هم برای افراد حرفه‌ای و هم برای کاربران ساده ضروری است، زیرا باعث زیبایی نوشته و در نتیجه خوانایی بهتر آن می‌شود.

صفحه‌کلیدهای غیر استاندارد فارسی

در ابتدا باید بگویم اگر از صفحه‌کلیدهای غیر استاندارد ویندوز و یا مک استفاده می‌کنید نوشتن برای شما یک عذاب خواهد بود. پس از صفحه کلیدهای عربی که به جای «ی» از «ی» با دو نقطه در زیر آن و یا به جای «ک» از «ک» عربی استفاده می‌کنند پرهیز کنید! جای دکمه «پ» دقیقاً روی دکمه «M» صفحه‌کلید انگلیسی می‌باشد. اعداد درج شده توسط صفحه‌کلید فارسی باید به صورت «۱، ۲، ۳، ۴ و...» باشند. پس اگر هر یک از این موارد در کیبرد شما درست نیست از صفحه‌کلید غیر استاندارد استفاده می‌کنید که باید جایگزین مناسبی برایش پیدا کنید. برای اطلاعات بیشتر دربارهٔ صفحه‌کلید استاندارد فارسی به اینجا مراجعه کنید.

صفحه‌کلید استاندارد ملی ایران

  • اگر توزیع‌های سیستم‌عامل آزاد گنو/لینوکس استفاده می‌کنید هیچ مشکلی ندارید! می‌توانید به راحتی وارد تنظیمات صفحه‌کلید شوید و layout استاندارد ملی ایران را اضافه کنید و از آن استفاده کنید.
  • در سیستم‌عامل ویندوز ۱۰ نیز صفحه‌کلید استاندارد ملی ایران وجود دارد و نگرانی از این بابت برای کاربران نیست. اما در ویندوز ۸ و قبلی‌ها کار کمی سخت‌تر است. به این دلیل که هیچ layout تعریف شده‌ای با استاندارد ملی ایران تطابق ندارد. پس بدین منظور باید نرم‌افزاری نصب کنید که این صفحه‌کلید را برایتان اضافه کند. با یک جستجوی ساده در وب می‌توانید موارد کاربردی زیادی را پیدا کنید.
  • در سیستم‌عامل اندروید نیز صفحه‌کلید‌های بسیاری وجود دارند که layout استاندارد را پشتیبانی می‌کنند؛ اما متأسفانه بسیاری از صفحه‌کلیدهای پیش‌فرض گوشی‌های هوشمند اندرویدی استاندارهای لازم را ندارند. من پیشنهاد می‌کنم از صفحه‌کلید Multiling O Keyboard استفاده کنید. علاوه بر قابلیت‌های بیشمار و بی‌نظیرش این کیبرد هیچ دسترسی به اینترنت ندارد که امنیت را بسیار بالا می‌برد.
  • گوشی‌های هوشمند اپل یعنی آیفون‌ها و تبلت‌های اپل یعنی آی‌پدها از کیبرد عربی به جای فارسی استفاده می‌کنند! می‌توانید نرم‌افزار مداد را از اپ استور دانلود و نصب کنید تا از شر حروف عربی خلاص شوید.

رعایت نیم‌فاصله

نیم‌فاصله یکی از اساسی‌ترین نکات هنگام تایپ فارسی می‌باشد. رعایت همین یک نکتهٔ ساده باعث خوانایی هر چه بیشتر نوشته‌های شما و زیبایی آن‌ها می‌شود. رعایت نکردن نیم‌فاصله باعث موارد زیر که در تصویر مشاهده می‌کنید می‌شود.

تأثیر نیم‌فاصله در خوانایی و زیبایی

تأثیر نیم‌فاصله در خوانایی و زیبایی

به عنوان مثال در تصویر بالا «میهن‌پرستانه» با فاصله از هم باعث شده که «پرستانه» جدا از «میهن» در سطر بعدی درج شود. بدین ترتیب باعث ناخوانایی نوشته شده است. همین مثال را نیز میتوانیم برای «می» در مضارع استمراری مشاهده کنیم؛ مثلاً: «می توانیم»، «می شود»، «می کنیم» و... که همگی غلط هستند. همچنین بدون فاصله: «میتوانیم»، «میشود»، «میکنیم» و... که باز هم غلط هستند.

نشانه‌گذاری صحیح

همانند نیم‌فاصله هنگام استفاده از نشانه‌ها و علائم فارسی باید نکاتی را رعایت کنیم:

  1. نقطه «.»، ویرگول «،»، نقطه ویرگول «؛»، علامت سؤال «؟» و علامت تعجب «!» بدون فاصله پس از کلمهٔ آخر درج می‌شوند.
  2. پرانتز، گیومه، آکولاد و کروشه باید بدون فاصله به کلمهٔ اول و آخر چسبیده باشند.
  3. سه نقطه بدون فاصله به کلمهٔ آخر می‌چسبد.

رعایت همین دو نکتهٔ ساده باعث می‌شود خوانایی نوشته‌های شما بیشتر شود؛ اگر نکتهٔ دیگری به ذهنتان می‌رسد در قسمت نظرات بنویسید. به تصاویر زیر دقت کنید.

فاصله قبل علائم نگارشی

فاصله قبل علائم نگارشی

کاملاً واضح است که ویرگول درج شده در اول سطر دوم نباید آنجا باشد و به دلیل فاصله‌ای که قبل از آن زده شده است به شکل نامتعارفی قرار گرفته است.

به پرانتز‌ها که به کلمات اول و آخر چسبیده اند توجه کنید

به پرانتز‌ها که به کلمات اول و آخر چسبیده اند توجه کنید

نگارش و دیکتهٔ صحیح

  1. حرف «آ» را درست بنویسید: «آره» نه «اره»، «آمد» نه «امد»، «آفرین» نه «افرین» و...
  2. جای «پ» در کیبرد استاندارد ملی ایران روی دکمه «M» در کیبرد انگلیسی است.
  3. از حمزه درست استفاده کنید. در برخی کلمات مانند: «املاء»، «انشاء» از «ء» استفاده می‌شود: Shift+M؛ در برخی دیگر مانند: «علائم» از «ئ» استفاده می‌شود: Shift+S. ولی هنگامی که کلمه‌ای به «ه» ختم شود به جای کسره از « ٔ» استفاده می‌کنیم، مثلاً: همهٔ افراد، دیکتهٔ صحیح، فاصلهٔ شهر‌ها و...
    پس همهء افراد، دیکتهء صحیح و یا فاصله‌ی شهرها غلط اند!

راست‌چین و چپ‌چین کردن کلمات

خیلی اوقات هنگامی که کلمه‌ای انگلیسی در میان متن فارسی درج می‌شود چیدمان قسمتی از متن به هم می‌ریزد، در حالی که ممکن است حتی گزینه‌ی راست‌چین پاراگراف را هم انتخاب کرده باشید. پس مشکل از کجاست؟ این مشکل در نرم‌افزار ورد آفیس مشاهده نمی‌شود زیرا هرگاه کلمه‌ای انگلیسی درج کنید خودبه‌خود چپ‌چین بودن آن را تنظیم می‌کند. اما در هیچ نرم‌افزار دیگری این قابلیت را نخواهید داشت و باید خودتان این کار را انجام دهید. به تصاویر زیر توجه کنید:

چپ‌چین کردن کلمات

چپ‌چین کردن کلمات

همان‌طور که مشاهده می‌کنید ترتیب کلمات از راست به چپ باید باشد که بر عکس و از چپ به راست درج شده اند. برای رفع این مشکل در صفحه کلید استاندارد فارسی از کلید‌های ترکیبی دگرساز راست و اعداد ۰ و یا ۹ باید کمک بگیرید. «Alt+0» و «Alt+9» در این مثال چون می‌خواهیم کلمات راست به چپ شوند در پایان هر یک از کلمات یک کاراکتر راست‌چین درج می‌کنیم؛ یعنی کلیدهای ترکیبی Alt+0 را پس از تایپ This میفشاریم. «توجه کنید که زبان نوشتن فارسی باید باشد!»

هرگز ترتیب نوشتن را تغییر ندهید و فقط کارکترهای چپ‌چین و راست‌چین را درج کنید

هرگز ترتیب نوشتن را تغییر ندهید و فقط کارکترهای چپ‌چین و راست‌چین را درج کنید

قلم آزاد پارسی

در آخر اگر از قلم‌های قدیمی و ناخوانای فارسی خسته شده‌اید این قلم را پیشنهاد می‌کنم که حاصل حمایت مالی افراد جامعه نرم‌افزارهای آزاد ایران و تلاش دست‌اندرکاران این پروژه است. البته هنوز نسخه ۱ منتشر نشده ولی می‌توانید آن را از صفحه گیت‌هاب پروژه دانلود و نصب کنید.

The following two tabs change content below.
متولد تهران و علاقمند به کامپیوتر و اینترنت؛ آشنا به زبان‌های برنامه‌نویسی و علاقمند به کد‌نویسی. سجاد در اوقات فراغت وبلاگ نویسی می‌کند و از تجربهٔ کاری‌اش با نرم‌افزارهای آزاد می‌نویسد. سجاد سعی می‌کند تا با آگاه کردن افراد جامعه به استفاده بهتر و مفیدتر از نرم‌افزارها و فضای مجازی به آینده‌ای شادتر برسیم. برای ارتباط با او از طریق رایانامه S.HoviehGar [at] Antil [dot] Ir یا از طریق شبکه‌های اجتماعی اقدام کنید.
لینک کوتاه: www.antil.ir/?p=416
برچسب: , , , , , , , , , , ,
دسته: آموزش, ترفند, یادداشت

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

مرا از دیدگاه های تازه با خبر کن.